Meedoen
Versterken sociale basis
Wij blijven ons de komende jaren inzetten om de sociale basis in Heemstede te behouden en te versterken, conform de uitvoeringsagenda van het beleidsplan Maatschappelijke Ondersteuning 2025-2028: Heemstede, dat ben jij! Bijvoorbeeld door het verder ontwikkelen van de Buurtkamer aan de Prinsenlaan, het versterken van de ondersteuning aan mantelzorgers, aan mensen met dementie en hun naasten en de samenwerking met STERK Bloemendaal Heemstede. Ook onderzoeken we hoe we 'voorzorgcirkels in de wijken' kunnen faciliteren. Daarnaast stellen we in 2027 een nieuwe Algemene Subsidieverordening op. Dit raakt meerdere gemeentelijke programma's, maar met name maatschappelijke activiteiten.
Uitvoeren en evalueren Lokale Inclusie Agenda
In een inclusieve samenleving kan iedereen meedoen en wordt niemand gediscrimineerd of uitgesloten. Om hieraan te bouwen hebben we een Lokale Inclusie Agenda opgesteld. In 2027 gaan we verder met de uitvoering van de thema's uit onze Lokale Inclusie Agenda en starten we met een evaluatie en actualisatie van het beleid.
Participatiewet in Balans
In 2027 werken wij verder aan de uitwerking van de Participatiewet in Balans Dit doen wij onder meer door het verwerken van maatschappelijke participatie in de re-integratieverordening. De wet Participatiewet in Balans is in 2026 in werking getreden en heeft als doel de Participatiewet te vereenvoudigen en te verbeteren.
Bestaanszekerheid en zwemlestoelage
Wij blijven uitvoering geven aan het minimabeleid 2024-2027. Met dit beleid ondersteunen wij inwoners met een laag inkomen, zodat zij gelijke kansen hebben, een zo gezond mogelijk leven kunnen leiden en kunnen meedoen in de samenleving.Conform het coalitieakkoord verhogen wij de zwemlestoelage. Er is voor gekozen deze wijziging per 1 januari 2027 door te voeren. Hiervoor worden de beleidsregels aangepast. Het financiële effect van deze wijziging is verwerkt in de begroting 2027–2030.
Hulp bij schulden
Schulden kunnen iedereen treffen, van jongeren en volwassenen tot ondernemers. In 2027 zetten wij de uitvoering van het beleidsplan schuldhulpverlening 2025-2028 voort. Daarbij leggen wij, samen met onze uitvoeringspartners, extra nadruk op preventie door middel van vroegsignalering, het bieden van meer maatwerk en het vergroten van de bekendheid van schuldhulpverlening.
Spaarne Werkt
Wij sturen op verdere transformatie van Spaarne Werkt naar een flexibele en wendbare organisatie met een solide en voorspelbare financiële basis. Het Transitieplan 2025-2028 vormt hiervoor het kader. De organisatie heeft inmiddels maatregelen genomen om de kosten terug te brengen. Voor de verdere transitie wordt in het najaar van 2026 besluitvorming voorzien over het Jongerenprogramma en Kleding & Kringloop. Voor de huisvesting wordt de richting bepaald. De uitkomsten van deze trajecten moeten bijdragen aan een stabiele en voorspelbare bedrijfsvoering. De raad wordt geïnformeerd over de voortgang en de financiële gevolgen.
Vluchtelingenwerk
Vluchtelingenwerk zorgt voor juridische begeleiding bij gezinsprocedures en verblijfsrechtelijke procedures en krijgt hiervoor structurele subsidie van de gemeente. Afgelopen jaren is de subsidie incidenteel verhoogd. Mede door het Migratiepact wordt de onzekerheid van inwoners over hun verblijfsrecht groter en neemt de vraag naar dienstverlening en juridische ondersteuning toe. Vanaf 2027 verhogen we de subsidie daarom structureel, binnen bestaande middelen Sociaal Domein.
Statushouders aan het werk
Afgelopen jaren is er een pilot geweest gericht op begeleiding van statushouders naar werk. Op basis van de positieve resultaten wordt deze aanpak in 2027 structureel. Op deze manier kunnen ook nieuwe Heemstedenaren die na de afronding van hun inburgeringstraject (deels) afhankelijk zijn van bijstand intensief begeleid worden naar werk. Om de pilot structureel te maken zijn vanaf 2027 extra middelen nodig. Dit is verwerkt in de begroting.
Ontwikkelingen Wet inburgering
Vanaf juni 2026 is het Europese Asiel- en Migratiepact van kracht. Als gevolg hiervan wordt de duur van een asielvergunning beperkt tot maximaal drie jaar en is gezinshereniging pas mogelijk wanneer sprake is van duurzaam werk. Deze wijzigingen kunnen gevolgen hebben voor de uitvoering van de Wet inburgering, waarvoor gemeenten verantwoordelijk zijn. Door het onzekere verblijfsperspectief en het belang van werk voor gezinshereniging kan het lastig zijn statushouders te motiveren deel te nemen aan het inburgeringstraject. Dit kan leiden tot meer verzuim bij de taallessen en een langere doorlooptijd van de trajecten, waardoor extra lesuren nodig zijn. Als gevolg hiervan kan de opdrachtnemer verzoeken om een hogere vergoeding voor de uitvoering van inburgeringstrajecten.
Gezondheid
Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA)
Met het Integraal Zorgakkoord (IZA) is een paar jaar geleden ingezet op de beweging van zorg naar gezondheid en een intensievere samenwerking tussen het sociaal en het medisch domein. Het IZA is opgevolgd door het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA). Belangrijk onderdeel in het AZWA zijn afspraken over ‘basisfunctionaliteiten’ die gekoppeld zijn aan vijf leefgebieden: mentale gezondheid, vitaal ouder worden/ouderen, leefstijl, kansrijk opgroeien en gezondheidsachterstanden verminderen en voorkomen.
Basisfunctionaliteiten
In 2027 ontvangen wij een specifieke uitkering (SPUK) voor de volgende basisfunctionaliteiten, waarvan de inrichting niet vrijblijvend is:
- Laagdrempelige steunpunten voor inwoners met een ernstige, psychische aandoening
- Sociaal verwijzen (Welzijn op Recept)
- Valpreventie
- Ketenaanpak overgewicht en obesitas volwassenen
- Kansrijke start: integrale gezinspoli & programma Nu Niet Zwanger
Regionale preventie-infrastructuur
Naast de uitkering die rechtstreeks aan de gemeente beschikbaar wordt gesteld, is er ook een regionale SPUK. Deze wordt uitgekeerd aan de gemeente Haarlem en is bestemd voor de inrichting van een regionale preventie-infrastructuur. Deze infrastructuur staat op vijf pijlers die samen het fundament vormen voor structurele samenwerking tussen zorg en sociaal domein:
- Regionale gezondheidsdoelen
- Verantwoordelijkheidsverdeling
- regionale samenwerkingsafspraken
- Financiële middelen
- Kennis en monitoring
Regionale werkagenda
Voor de toekenning van zowel de gemeentelijke als de regionale middelen is een regionale werkagenda een vereiste. Deze werkagenda wordt door de zeven betrokken regiogemeenten in afstemming met zorgverzekeraar Zilveren Kruis opgesteld. De werkagenda moet door alle colleges worden vastgesteld, waarna de middelen begin 2027 worden verwacht.
Jeugdgezondheidszorg
Er is sprake van een structureel financieel tekort bij de jeugdgezondheidszorg voor 4 tot 18- jarigen. Deze wettelijke taak is ondergebracht bij de Veiligheidsregio Kennemerland (VRK). Uit onderzoek blijkt dat de formatie al jaren hetzelfde is, terwijl het takenpakket geleidelijk is uitgebreid. De uitvoering van de taken staat hierdoor onder druk. Het Algemeen Bestuur (AB) van de VRK heeft daarom ingestemd met een verhoging van de gemeentelijke bijdragen. Voor Heemstede gaat het om een verhoging van ca. € 60.000. In een raadsinformatiebericht is de problematiek uitgebreider toegelicht en op een later tijdstip wordt het besluit van het AB via de zienswijze procedure aan u voorgelegd. De financiële consequenties zijn nog niet in de gemeentebegroting voor 2027 verwerkt.
Opgroeien en ontwikkelen
Preventief jeugdbeleid
Conform de visie uit de Herijking Jeugdwerk en de doelen uit de lokale uitvoeringsagenda ‘Samen groeien: een veerkrachtige basis voor ieder kind 2025 - 2028’ gaan we in 2027 verder met het realiseren van een dekkende en stevige pedagogische basis voor alle jeugdigen. Versterking van het preventieve aanbod staat hierbij centraal.
GR Jeugdregio ZKIJ en regiovisie
Per 1 januari 2027 is de nieuwe 'Wet verbetering beschikbaarheid jeugdzorg' van kracht. Dit verplicht gemeenten om jeugdzorg regionaal te organiseren via twee wettelijke instrumenten: een Gemeenschappelijke Regeling (GR) en een actuele regiovisie. Naar verwachting wordt per 1 januari 2027 de GR opgericht, waarna de financiële consequenties worden verwerkt in de begroting. In 2027 richten we de samenwerking binnen de GR verder in met de regiopartners uit Zuid-Kennemerland IJmond. Parallel aan deze start actualiseren we de bestaande regiovisie jeugdhulp om de inhoudelijke koers gelijk te schakelen.
Inkoop jeugdhulp
Samen met onze regionale partners ontwikkelen wij binnen de GR de gezamenlijke inkoop, het contractmanagement, de zorgadministratie, monitoring en het toezicht verder door. Wij continueren de uitvoering van regionale programma’s, projecten en pilots om het jeugdzorgstelsel zorginhoudelijk, organisatorisch en financieel duurzaam te faciliteren. De lopende contracten met jeugdzorgaanbieders borgen de continuïteit van de zorgverlening.
Hulp en ondersteuning
Passende ondersteuning
We geven uitvoering aan het beleidsplan Maatschappelijke Ondersteuning 2025 - 2028. Voor wat betreft de voorzieningen via de Wmo is de menselijke maat het uitgangspunt, waarbij we letten op beheersing van de kosten. Hierbij geldt de kanttekening dat de Wmo wettelijk gezien een open einde regeling is. Dat betekent dat geïndiceerde zorg geleverd moet worden. We zetten daarom zoveel mogelijk in op preventie en het versterken van de sociale basis, om zwaardere en duurdere zorg te voorkomen.
Verordening en Inkoop Wmo
Eind 2027 wordt een nieuwe Verordening maatschappelijke ondersteuning voorgelegd aan de raad. Gemeenten zijn verplicht om deze verordening te hebben. In regionaal verband wordt in 2027 de inkoop van de Wmo maatwerkvoorzieningen 'Begeleiding' en 'Dagbesteding' voorbereid. Daarbij wordt onderzocht waar efficiëntieslagen mogelijk zijn en hoe de ondersteuning goed kan aansluiten bij de behoeften van inwoners, bijvoorbeeld door meer groepsgerichte ondersteuning en gecombineerde vormen van begeleiding. De nieuwe overeenkomsten moeten per 2028 ingaan.
Ontwikkelingen Wmo
Het Rijk werkt aan verschillende maatregelen om de Wmo betaalbaar te houden. Één van deze maatregelen betreft de invoering van een inkomens- en vermogensafhankelijke eigen bijdrage voor Wmo voorzieningen. Deze maatregel is inmiddels meerdere malen uitgesteld en gaat op zijn vroegst in per 1 januari 2028. Het kabinet heeft daarnaast aangekondigd om per 1 januari 2029 Huishoudelijke Ondersteuning grotendeels uit de Wmo te halen. Hoewel hiervoor al een structurele korting op het gemeentefonds is verwerkt, is nog onduidelijk hoe deze maatregel precies wordt vormgegeven en welke gevolgen dit heeft voor gemeenten en inwoners.
Decentralisatie beschermd wonen en maatschappelijke opvang
Beschermd wonen is wonen onder begeleiding voor mensen met psychische of psychosociale problemen. De decentralisatie beschermd wonen in de regio Zuid Kennemerland, IJmond en Haarlemmermeer houdt in dat in plaats van de centrumgemeente Haarlem, de individuele gemeenten verantwoordelijk zijn voor de toegang van beschermd wonen van hun eigen inwoners. De wet woonplaatsbeginsel Beschermd wonen is uitgesteld tot 2028. Naar verwachting gaan de rijksmiddelen in een periode van tien jaar geleidelijk van de centrumgemeente naar de individuele gemeenten (doordecentralisatie Beschermd wonen). Regionaal vraagt dat om nieuwe samenwerkingsafspraken. In 2027 gaan we verder met de voorbereiding van deze doordecentralisatie.
Wonen en Zorg
Binnen de Wmo zijn inwoners met een gecombineerde woon-zorgvraag een groeiende doelgroep, waar de komende jaren veel inzet voor nodig is. Het gaat om ouderen met een zorgvraag, mensen met een psychische kwetsbaarheid, kwetsbare jeugd en (dreigend) dakloze mensen. De ambitie is daarom om het aantal woningen uit te breiden zoals afgesproken in de woonzorgvisie.Vanwege het tekort aan betaalbare woningen worden ook steeds meer zelfredzame inwoners dakloos. Inwoners komen in dat geval niet aanmerking voor opvang vanuit de Wmo. Wij ondersteunen deze doelgroep via het Regionaal Actieplan Dakloosheid.
Opvang
We blijven ons inzetten voor een goede, veilige en menswaardige opvang van mensen die vluchten voor oorlog en geweld. De afgelopen periode heeft de gemeente verschillende opvanglocaties onderzocht en heeft de locatie Cruquiusbrug aangewezen als voorkeurslocatie voor de tijdelijke opvang van ongeveer 160 asielzoekers. De raad heeft het college eerder in een motie gevraagd om deze locatie nadrukkelijk te onderzoeken. Er is tijdens het onderzoek onder meer gekeken naar de beschikbaarheid en grootte van locaties, de bereikbaarheid en de nabijheid van voorzieningen. Ook zijn de gevolgen voor onder andere verkeer en sociale veiligheid van de locaties onderzocht. Met deze keuze is ook de participatie met de omgeving gestart. De gemeente is met omwonenden en andere betrokkenen in gesprek over hoe de opvanglocatie zorgvuldig kan worden ingepast in de omgeving. Voordat de gemeente de locatie voordraagt aan het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) heeft het college wensen en bedenkingen aan de raad gevraagd. Ook is toestemming van de provincie Noord-Holland nodig, omdat de locatie in Beschermd Landschap ligt. De gemeente doet hiervoor binnenkort een aanvraag. Voordat een locatie wordt gerealiseerd, wordt een procedure gestart voor een omgevingsvergunning. De raad geeft een bindend advies en de vergunning staat open voor bezwaar.
Daarnaast blijven we Alleenstaand Minderjarige Vluchtelingen (AMV’ers) opvangen op de Heemsteedse Dreef. Eind september 2026 zal er na een evaluatie met omwonenden, COA en andere betrokkenen besluitvorming plaatsvinden over de hoeveelheid kinderen die hier verblijven.
We blijven ons ook inzetten voor de opvang van Oekraïense vluchtelingen en werken aan een beter regionaal aanbod om hun mentale gezondheid te ondersteunen. Een lokaal transitieteam bereidt zich tot slot voor op de overgang naar een langetermijnbeleid voor Oekraïners.
Buurtverbinder opvang
De komst van een opvanglocatie voor asielzoekers vraagt om intensieve aandacht voor de verbinding tussen de opvang en de omliggende wijk. We zetten een Buurtverbinder Opvang in die de schakel vormt tussen omwonenden, lokale organisaties, gemeente en de (bewoners van de )opvanglocatie en stimuleert ontmoeting en lokale initiatieven. Hiermee wordt bijgedragen aan sociale samenhang, wederzijds begrip en een goede inbedding van de opvanglocatie in de buurt.