Financiële hoofdlijn

Financieel meerjarenperspectief

De begroting 2027-2030 is de eerste meerjarenbegroting van het nieuwe college. Het college is gevormd na  de opstelling van de kadernota 2027-2030. Om die reden was de kadernota beleidsarm en hield de nota alleen rekening met de actualisering van het investeringsprogramma 2027-2030 en autonome ontwikkelingen (onontkoombaar of wettelijk verplicht) bekend tot dat moment.

Begroting 2027-2030

De begroting 2027-2030 is nochtans prudent opgesteld waarbij al wel rekening wordt gehouden met het coalitie-akkoord en het behoud van het voorzieningenniveau in Heemstede. Nieuwe ontwikkelingen die in de begroting 2027-2030 zijn verwerkt, worden toegelicht in de paragraaf "financiële mutaties begroting 2027-2030" onder "speerpunten".
Daarnaast zijn er in de periode na vaststelling van de kadernota en voor de opstelling van de programmabegroting autonome ontwikkelingen waarmee in de kadernota nog geen rekening gehouden kon worden maar die nu in de begroting worden verwerkt. Bijvoorbeeld de noodzakelijke structurele toename n.a.v. van de actualisatie van het beheerplan "civiele constructies en oeververdedigingen". Autonome ontwikkelingen die in de begroting zijn verwerkt, worden toegelicht in de paragraaf "financiële mutaties begroting 2027-2030" onder "autonome ontwikkelingen". De meicirculaire 2026 van het gemeentefonds die de raad ter kennisname is voorgelegd bij de behandeling van de kadernota 2027-2030, is eveneens verwerkt in deze begroting 2027-2030.

Structureel begrotingssaldo 2027-2030

De volgende tabel geeft het structureel begrotingssaldo over 2027 tot en met 2030 weer.

Duiding van het structureel begrotingsresultaat 2027-2030

Onder het kopje "vooruitblik" later in deze paragraaf worden mutaties genoemd, die nog niet in deze begroting kunnen worden verwerkt. Daarom past nuance bij het gepresenteerde structurele resultaat. Er wordt daarom prudent en terughoudend omgegaan met begrotingswijzigingen en er ontstaat in 2027 een voordelig structureel resultaat van € 427.000. Hierbij blijft het voorzieningenniveau in stand en wordt er rekening gehouden met het coalitieakkoord. Ook 2028 is structureel sluitend met € 2.000 voordelig.
De jaren 2029 en 2030 laten een beperkt structureel nadeel zien van € 689.000 en € 267.000. Afgezet tegen een begrotingstotaal van ruim € 97 miljoen exclusief mutaties in de reserves (2027) gaat het daarbij in 2029 en 2030 om afgerond respectievelijk 0,7% en 0,3%.
De structurele begrotingssaldi wijken af van de kadernota 2027-2030. Het verschil ontstaat door de begrotingsmutaties en de meicirculaire gemeentefonds 2026. Dit wordt toegelicht onder het kopje "financiële mutaties begroting 2027-2030". In het hoofdstuk "Programma's" vindt gedetailleerde toelichting plaats.

VNG advies en provinciaal toezicht

Het jaar 2027 dient in ieder geval structureel sluitend te zijn om niet onder preventief (vooraf) toezicht van de provincie Noord-Holland gesteld te worden. De Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) geeft aan dat er voortdurende financiële onzekerheid is voor de gemeenten door het rijksbeleid. Daarom heeft de VNG  een begrotingsadvies voor de periode 2027-2030 aan alle gemeenteraden gestuurd. De VNG adviseert daarin onder meer alleen 2027 sluitend te maken in verband met het toezicht van de provincie.
Op het begrotingsadvies van de VNG en het provinciaal toezicht wordt ingegaan onder het kopje "Financieel kader begroting 2027-2030".Onder het kopje "dekkingsmogelijkheden" wordt ingegaan op mogelijkheden waarmee het structureel begrotingsresultaat verder verbeterd kan worden.

Exploitatieruimte

Een nadelig of bijna neutraal begrotingsresultaat betekent ook dat er ook geen exploitatieruimte is. Dit is nadelig voor het aangaan van geldleningen. De leencapaciteit van Heemstede is hoog, echter de exploitatie biedt geen ruimte voor de structurele rentelasten. Dat betekent dat voor grote projecten, die nu niet in de scope van de begroting vallen (de onder vooruitblik opgesomde projecten zoals het zwembad en sportpark, 't Groot Clooster, IHP, raadzaal/publiekshal etc.), geen rekening is gehouden met rentelasten en dat het aantrekken van middelen voor deze projecten het nadelig structureel begrotingsresultaat verder zal verslechteren.
Met de 10 jaren financiële doorkijk, die in het coalitieakkoord is opgenomen, wil het college inzicht verkrijgen hoe de exploitatieruimte verbeterd kan worden en investeringskracht kan worden ontwikkeld, zodat het coalitie-akkoord en de grote projecten uitgevoerd kunnen worden. Daarbij is het uitgangspunt een duurzaam gezonde financiële huishouding met actieve inzet van onze ruime algemene reserve. Onder het kopje "vooruitblik" wordt verder ingegaan op deze doorkijk.

Startpunt begroting 2027-2030

De volgende tabel geeft weer via welke besluiten is gekomen tot het startpunt van de begroting. De standen tot en met de kadernota zijn eerder vastgesteld door de raad. De meicirculaire gemeentefonds 2026 is bij de behandeling van de kadernota 2027-2030 ter kennisname voorgelegd. De verwerking vindt plaats in deze begroting waardoor met de begroting 2027-2030 ook over de meicirculaire gemeentefonds 2026 een besluit wordt gevraagd.

Financieel kader begroting 2027-2030

Het uitgangspunt voor de begroting 2027-2030 van Heemstede is de kadernota 2027-2030 en de doorwerking naar 2027 en verder vanuit de voorjaarsnota 2026.

Kadernota Heemstede 2027-2030

In de begroting 2027-2030 zijn alle besluiten verwerkt die doorwerken vanuit de voorjaarsnota 2026 en de besluiten die met de kadernota 2027-2030 zijn vastgesteld. Er is rekening gehouden met beperkte indexatie. Dat betekent dat de compensatie van het Rijk in het gemeentefonds voor loon- en prijsindexatie 2027 vrijvalt in de begroting 2027-2030 omdat niet alle budgetten worden geïndexeerd. Alleen de budgetten in het sociaal domein, de salarislasten (met als basis de CAO afspraken) en de structurele subsidies zijn geïndexeerd. Ook de inkomsten zijn geïndexeerd. De uitgangspunten die ook toegepast zijn in de kadernota, worden ook vermeld onder het hoofdstuk "uitgangspunten begroting".
Besluiten die nog moeten worden vastgesteld en lopende ontwikkelingen die nog niet in de begroting 2027-2030 van Heemstede kunnen worden verwerkt worden toegelicht onder het kopje "vooruitblik".

Begrotingscirculaire Provincie

De provincie stuurt jaarlijks een begrotingscirculaire aan de raden met daarin de uitgangspunten voor het toezicht op de begroting. Hierin worden ook actuele onderwerpen opgenomen die het begrotingskader van Heemstede raken. Hierna wordt ingegaan op enkele actuele onderwerpen uit de circulaire die de begroting van Heemstede raken en wordt aangegeven hoe Heemstede omgaat met de financiële gevolgen.
Herijking gemeentefonds
Vanaf 1 januari 2023 is het verdeelmodel van het gemeentefonds herzien. Het gemeentefonds wordt daarmee op een andere manier over de gemeenten verdeeld. Heemstede is hierbij een nadeelgemeente en ontvangt dus minder algemene uitkering. Deze vermindering vindt in stappen plaats ("ingroeimodel") en is op dit moment beperkt tot € 37,50 per inwoner. Dat is al structureel financieel verwerkt in de meerjarenbegroting van Heemstede.
Het restantbedrag van de mogelijke korting bedraagt in totaliteit € 2.043.000. Het gemeentefonds compenseert dit bedrag nog volledig (suppletie-uitkering). Door het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties is advies gevraagd aan de Raad voor Openbaar Bestuur (ROB) over verdere invulling van het verdeelmodel. In het advies van de ROB van 1 april 2026 geeft de ROB aan dat de voorstellen voor de herverdeling niet goed genoeg zijn. In de begroting 2027-2030 is daarom nog geen volgende stap gezet met de herverdeling. Het resterende nadeel is wegens de huidige compensatie in het gemeentefonds niet verwerkt in de begroting van Heemstede. Wanneer invulling plaats vindt, leidt dit dus tot een nadeel op het structureel begrotingsresultaat als gevolg van niet-beïnvloedbaar rijksbeleid. Hierdoor zou dan opnieuw een "ravijnjaar" kunnen ontstaan voor Heemstede.
Jeugdzorg
Hierop wordt ingegaan onder het kopje "begrotingsadvies 2027-2030 VNG".  De provincie benadrukt dat geen stelposten mogen worden opgenomen, die vooruitlopen op de uitspraken van de commissie van Ark (die gaan over de vergoeding aan gemeenten) begin 2027. Heemstede neemt hier geen stelposten voor op.
Stelposten onderuitputting
Onderuitputting betreft het gegeven dat in de begroting opgenomen posten niet geheel tot lasten leiden zoals bijvoorbeeld de kapitaallasten van investeringen (door vertraging in het investeringsprogramma doen niet alle kapitaallasten zich voor in de begrote jaren). Een algemene stelpost onderuitputting wordt niet geaccepteerd door de provincie. Specifieke stelposten kunnen worden opgenomen mits voldoende onderbouwd. Dit is ter beoordeling van de provincie.
Inzet surplus algemene reserve
Het is onder voorwaarden toegestaan de begroting structureel sluitend te maken door inzet van de reserve structureel dekkingsmiddel. De provincie wil graag dat de gemeente dit vooraf afstemt en zal dan ook jaarlijks toetsen of aan de voorwaarden voor inzet blijvend wordt voldaan. In de begroting 2027-2030 wordt de reserve structureel dekkingsmiddel in Heemstede vooralsnog niet ingezet. Heemstede heeft op dit moment een aparte reserve "structureel dekkingsmiddel" waarin € 1,8 miljoen is opgenomen.
Taakstellingen (bezuinigingen) begroting
Taakstellingen of bezuinigingsmaatregelen, die worden ingezet om de begroting sluitend te maken, worden door de provincie getoetst op hardheid en haalbaarheid. De maatregelen moeten cijfermatig onderbouwd zijn, concreet op programmaniveau zijn ingevuld, een vastgelegd proces ter invulling hebben en voorzien zijn van een uitspraak van de raad over de invulling. Heemstede heeft geen bezuinigingstaakstellingen in de begroting opgenomen.

Begrotingsadvies 2027-2030 VNG

De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) heeft voor de begroting 2027-2030 een begrotingsadvies afgegeven. Door de oplopende kosten in de jeugdzorg, de bezuinigingen en ingeboekte besparingsmaatregelen (Hervormingsagenda Jeugd) van eerdere kabinetten en de ingeboekte besparing op de Huishoudelijke Hulp in de WMO van het huidige kabinet vanaf 2029 ontstaat er volgens de VNG bij gemeenten financiële onzekerheid. De leden van de VNG hebben de wens uitgesproken om te komen tot een eenduidige lijn bij de verwerking van de jeugdzorg in de begroting 2027-2030. De VNG geeft geen advies rond de herverdeling van het gemeentefonds. Hierna wordt op de volgende 5 adviezen van de VNG ingegaan.
Maak de begroting 2027 sluitend.
Het sluitend maken van het komend begrotingsjaar is een voorwaarde om niet onder preventief toezicht van de provincie te komen en is daarom in Heemstede een voorwaarde voor de begroting. Heemstede doet dat zonder gebruik te maken van stelposten.
Stelposten aanvullende maatregelen: invoering eigen bijdrage en trajectduurverkorting
Breng vanaf 2028 baten en lasten voor jeugdzorg in balans met stelposten, waarbij u de lasten voor jeugdzorg zo realistisch mogelijk raamt. Hierbij geeft de VNG aan stelposten kunnen worden opgenomen voor de aanvullende bezuinigingsmaatregelen voor invoering eigen bijdrage en het sturen op verkorting van de trajectduur. De VNG stelt voor deze maatregelen budgettair neutraal te maken.
Heemstede boekt de eigen bijdrage in voor hetzelfde bedrag als de korting door de eigen bijdrage. Dit is realistisch en hiermee ook budgettair neutraal. De verkorting van de trajectduur is onzeker en wordt daarom niet verwerkt als stelpost
Stelpost Deskundigencommissie Hervormingsagenda Jeugd
Begin 2027 zal de deskundigencommissie Hervormingsagenda Jeugd zich uitspreken over de balans tussen kosten en budget over 2026/2027 en ook over 2028 en verder. De VNG adviseert een stelpost op te nemen voor het tekort dat de gemeente nog heeft na een realistische raming op de jeugdzorg (inclusief de stelposten voor de eigen bijdrage en de trajectduurverkorting uit onderdeel 2).
De provincie heeft aangegeven niet akkoord te zijn met een dergelijke stelpost op basis van het Gemeenschappelijk Financieel Toezichtkader (GTK). Zolang hier geen zekerheid over is mag een dergelijke stelpost niet worden opgenomen. Heemstede doet dat dan ook niet in de begroting 2027-2030.
Stelpost huishoudelijke hulp WMO
Vanaf 2029 wordt de huishoudelijke hulp als algemene voorziening grotendeels geschrapt en is wordt waarschijnlijk alleen nog hulp vergoed aan huishoudens die niet in staat zijn dit zelf te regelen. Hiervoor wordt een vangnetregeling aan het gemeentefonds toegevoegd. Omdat de beleidsmatige invulling nog onduidelijk is stelt de VNG voor de bezuiniging budgettair neutraal in de begroting op te nemen.
De korting op de huishoudelijke hulp is verwerkt in 2029 in de begroting 2027-2030 Heemstede. De lasten van huishoudelijk hulp zijn in Heemstede hoger dan de bijdrage die via het gemeentefonds ontvangen wordt. Er resteert dus budget na verlaging met de wegvallende vergoeding voor WMO huishoudelijke hulp van het Rijk. Inmiddels is de huishoudelijke hulp in Heemstede geherindiceerd. Naar verwachting zal het in 2029 resterende budget voldoende zijn. Hierover is nog geen zekerheid omdat de beleidsmatige invulling vanuit het Rijk niet duidelijk is. In Heemstede wordt zonder stelpost het vervallen van de huishoudelijke hulp als voorziening budgettair neutraal in de begroting opgenomen. De Provincie is in haar schrijven "aanvulling op de begrotingscirculaire 2027" akkoord met deze werkwijze en verzoekt de gemeente zodra in 2028 meer bekend is de raming aan de dan bekende beleidsmatige invulling aan te passen.
Neem passages op in de risicoparagraaf rond de stelposten
Heemstede neemt geen stelposten op. De geraamde eigen bijdrage is realistisch. In de risicoparagraaf wordt daarom niet ingegaan op deze stelposten die de VNG adviseert.

Uitgangspunt 2027 en 2028 structureel sluitend

Om tot een prudente begroting 2027-2030 te komen heeft het college gekeken naar dekkingsmogelijkheden waarbij het voorzieningenniveau in stand blijft en tevens uitvoering kan worden gegeven aan het coalitieakkoord.
Overeenkomstig het advies van de VNG worden de jaren 2029 en 2030 nu niet structureel sluitend gemaakt. Hiermee wordt benadrukt dat het niet zo kan zijn dat het oplopen van de kosten in onder meer de jeugdzorg er toe leidt dat gemeenten bezuinigingen op andere beleidsterreinen zouden moeten doorvoeren om de begroting structureel alsnog sluitend te maken of de inkomsten zouden moeten verhogen. Dit komt overeen met het VNG advies. Concreet betekent dit ook dat de ontwikkelingen in de rijksbijdragen worden afgewacht (onder meer het advies commissie van Ark met betrekking tot de oplopende lasten van de jeugdzorg).
In de begroting 2027-2030 worden de volgende dekkingsvoorstellen voorgesteld. Hiermee is in de begroting reeds rekening gehouden.

Rentelasten van financiering

Bij het bepalen van de lasten van financiering werd tot heden uitgegaan van volledige uitvoering van het investeringsprogramma. Door onder meer personeelstekorten, participatie of wet- en regelgeving vindt vertraging plaats in het investeringsprogramma. Uit een vergelijking tussen de investeringsjaren 2022-2025 blijkt dat gemiddeld 30% niet volledig in het begrote jaar wordt uitgevoerd. Dat betekent dat structureel ongeveer € 3 miljoen minder gefinancierd hoeft te worden dan op basis van het volledige investeringsprogramma aangetrokken zou moeten worden. Hier is rekening mee gehouden bij de bepaling van de rentelasten in de begroting 2027-2030. Ook is het uitgangspunt dat subsidies (zoals de € 1,1 miljoen subsidie voor de doorfietsroutes) tegelijk ontvangen wordt met de betaling van de lasten door de gemeente zodat de gemeente niet hoeft voor te financieren. Dit leidt tot een structureel rentevoordeel van gemiddeld € 150.000 vanaf 2027.

Bestemmingsreserves scholen en motie "algemene reserve inzetten"

Het college stelt voor de volgende technische begrotingswijzigingen door te voeren waarmee het structureel begrotingsresultaat verbetert. De technische wijziging past ook bij de motie van de raad "algemene reserve inzetten" die unaniem is aangenomen door de raad bij de begrotingsbehandeling 2026-2029.

Bestemmingsreserves ter dekking van kapitaallasten huidige schoolgebouwen

In het Integraal huisvestingsplan Heemstede (IHP) worden de huidige scholen vervangen. De afschrijvingstermijn van deze scholen is nog niet verstreken. Zo lang de scholen nog gebruikt worden blijven zij op de balans van de gemeente staan en moet er verplicht op worden afgeschreven. De afschrijvingslasten drukken op het structureel begrotingsresultaat. Op het moment dat de school buiten gebruik wordt gesteld dient de restant boekwaarde ineens te worden afgeschreven (inhaalafschrijving).
Met de inhaalafschrijving is in de reserve IHP rekening gehouden. Echter de onttrekking aan de reserve IHP wordt in het Besluit begroting en verantwoording Provincies en Gemeenten (BBV) gezien als incidenteel en mag niet worden betrokken bij het structureel begrotingsresultaat. Op basis van het BBV mag alleen een bestemmingsreserve ter dekking van kapitaallasten worden betrokken bij het structureel begrotingsresultaat. Technisch kan het structureel begrotingsresultaat daardoor als volgt verbeterd worden:

• De reserve IHP te verminderen met de restantboekwaarde van de te vervangen schoolgebouwen en dit te storten in een nieuw te vormen bestemmingsreserve ter dekking van kapitaallasten "kapitaallasten huidige scholen IHP bij de najaarsnota 2026";
• Vanaf 2027 hier jaarlijks de afschrijvingslasten van de huidige schoolgebouwen aan te onttrekken.

Op deze manier valt zowel de afschrijving als de onttrekking aan de reserve binnen het structureel begrotingsresultaat en is het daarmee budgettair neutraal. Ook de vorming van de nieuwe reserve is budgettair neutraal omdat de reserve IHP voldoende middelen bevat om de afschrijvingen van de huidige scholen voor de resterende afschrijvingstermijn te dekken (per 31 december 2026 € 1.614.688).
Naast verbetering van het structureel begrotingsresultaat wordt hiermee ook voorkomen dat er dubbele  afschrijvingslasten in de begroting worden opgenomen. De afschrijving van de nieuwe scholen uit het IHP drukken via het investeringsprogramma ook op de meerjarenbegroting.

Bestemmingsreserve ter dekking van kapitaallasten Prinses Beatrixschool (investeringsprogramma 2027)

De Prinses Beatrixschool is voor nieuwbouw opgenomen in het investeringsprogramma 2027 voor een netto investering van € 6.253.518. De afschrijvingslasten bedragen structureel € 198.028. Voorgesteld wordt het netto investeringsbedrag in de najaarsnota 2026 te onttrekken aan de algemene reserve en dit te storten in een bestemmingsreserve ter dekking van kapitaallasten. Hiermee worden de afschrijvingslasten van de Beatrixschool vanaf 2028 structureel gedekt. De school wordt dan budgettair neutraal opgenomen in de begroting.

Onttrekking algemene reserve voor dekking afschrijvingslasten Prinses Beatrixschool

Bij de voorjaarsnota 2026 en de kadernota 2027-2030 heeft het college aangegeven de algemene reserve op dat moment nog niet te willen aanspreken voor verbetering van het structureel begrotingsresultaat omdat er nog grote projecten ("grote dossiers") komen. De nieuwbouw van de Prinses Beatrixschool is zo'n groot project dat in 2027 wordt gerealiseerd.
In de jaarrekening 2025 is € 3,6 miljoen uit het rekeningresultaat in de algemene reserve gestort. Daarnaast is in 2025 ook € 4,1 miljoen vanuit de reserve WCP teruggestort in de algemene reserve. De algemene reserve bedraagt eind 2026 nog € 36,8 miljoen (begroting 2027-2030).
In de begroting 2026-2029 werd nog uitgegaan van een algemene reserve van € 27,3 miljoen. De algemene reserve is nu € 9,5 miljoen hoger dan verwacht bij de begroting 2026-2029. Het is verantwoord om een deel van dit bedrag in te zetten ter verbetering van het structureel begrotingsresultaat. Hiermee wordt ook recht gedaan aan de motie "algemene reserve inzetten" van de raad die bij de behandeling van de begroting 2026-2029 is aangenomen. Tegelijk blijft de algemene reserve op niveau voor invulling van de grote dossiers.

Vorming van deze 2 bestemmingsreserves in de najaarsnota 2026

Omdat de storting in de bestemmingsreserve ter dekking van kapitaallasten ook als structureel gekenmerkt wordt volgens het BBV zal deze storting gerealiseerd worden in de najaarsnota 2026. Hiermee wordt voorkomen dat het structureel begrotingssaldo 2027 door de storting in de bestemmingsreserves nadelig wordt. Voor 2026 is het toezicht al vastgesteld op "repressief" (achteraf). Deze begrotingsmutatie in 2026 verandert dat niet.

Wanneer de raad niet akkoord gaat met vorming in de najaarsnota 2026 kan deze technische begrotingswijziging niet plaats vinden in de begroting 2027-2030. Het structureel begrotingsresultaat verslechtert dan in 2027 met € 114.000 en vanaf 2028 met € 312.000.

Financiële mutaties begroting 2027-2030

De volgende tabel geeft per onderdeel de financiële mutaties weer die zijn verwerkt in de begroting 2027-2030. De mutaties worden vervolgens toegelicht. Het gaat om het begrotingssaldo, dat wil zeggen de structurele én incidentele mutaties opgeteld. Met de hiervoor genoemde dekkingsvoorstellen "rentelasten van financiering" en "bestemmingsreserves scholen" is onder respectievelijk "investeringen" en "speerpunten" reeds rekening gehouden.

Speerpunten

De speerpunten bevatten de ontwikkelingen na de kadernota waarover de raad een besluit wordt gevraagd. Daarnaast worden in de speerpunten nieuwe beleidskeuzes voorgelegd. Ook mutaties op grote ontwikkelingen die al verankert zijn in de begroting worden in de tabel hierna voorgesteld. Alle mutaties uit de tabel worden toegelicht. Gedetailleerd vind ook nog een toelichting onder de programma's plaats.

Documentmanagement en compliancy, structureel nadeel 2027 € 50.0000

Een kwalitatieve informatiehuishouding is een strategische pijler van de gemeentelijke I-visie die gedeeld wordt met de raad in het 4e kwartaal 2026. De gemeente werkt de komende jaren toe naar een volledig digitale en waar mogelijk geautomatiseerde informatiehuishouding, met geïntegreerde ondersteuning voor documentmanagement, dossiervorming en archivering in SharePoint en Teams. Principes als ‘Security by design’ en ‘archive by design’ zijn hierbij onze uitgangspunten. Voor het structurele functionele beheer en de organisatiebrede borging hiervan is extra formatie nodig op het gebied van documentmanagement en compliance. Hiermee willen we de toegankelijkheid, vindbaarheid, informatieveiligheid en archiefbeheer versterken en beter voldoen aan wet- en regelgeving.

Werkhervattingskas (WHK), structureel nadeel 2027 € 50.000

De Whk-premie is een verplichte werkgeversheffing waarmee uitkeringen voor zieke en arbeidsongeschikte werknemers worden gefinancierd. Een werkgever mag ervoor kiezen om een deel van de premie te verhalen op medewerkers via een inhouding op het salaris. Dat is geen verplichting maar een keuze. HIermee wordt de systematiek voor beide gemeenten gelijk gemaakt.

Bestemmingsreserve ter dekking van kapitaallasten Prinses Beatrixschool (investeringsprogramma 2027), structureel voordeel 2028 € 198.000

De Prinses Beatrixschool is voor nieuwbouw opgenomen in het investeringsprogramma 2027 voor een netto investering van € 6.253.518. De afschrijvingslasten bedragen structureel € 198.028. Hiermee worden de afschrijvingslasten van de Beatrixschool structureel gedekt. De school wordt dan budgettair neutraal opgenomen in de begroting. Dit is een voorstel in deze begroting. Onder het kopje "bestemmingsreserves scholen en motie algemene reserve inzetten" is hier een uitgebreide toelichting op gegeven.

Bestemmingsreserves ter dekking van kapitaallasten "oude" schoolgebouwen, structureel voordeel 2027 € 114.000

In het Integraal huisvestingsplan Heemstede (IHP) worden de huidige scholen vervangen. De afschrijvingstermijn van deze scholen is nog niet verstreken. Zo lang de scholen nog gebruikt worden blijven zij op de balans van de gemeente staan en moet er verplicht op worden afgeschreven. De kapitaallasten van de vervanging van de scholen drukken eveneens op de begroting via het investeringsprogramma. In deze begroting wordt voorgesteld de afschrijvingslasten van de "oude" scholen te dekken door een onttrekking aan een bestemmingsreserve ter dekking van kapitaallasten. De huidige scholen zijn dan budgettair neutraal opgenomen in de begroting. Deze methodiek is een voorstel in deze begroting. Onder het kopje "bestemmingsreserves scholen en motie algemene reserve inzetten" is hier een uitgebreide toelichting op gegeven.

Economische visie, incidenteel nadeel 2027 € 50.000

De economische visie biedt een strategisch kader voor de toekomstige economische ontwikkeling van Heemstede en geeft richting aan beleid, uitvoering en samenwerking. Daarnaast ondersteunt de visie besluitvorming over economische gebieden, functiemenging, transformatie en de bijdrage van economie aan brede welvaart. De visie betreft een incidenteel budget.

Buurtverbinder Opvang, incidenteel nadeel € 105.000

De komst van een opvanglocatie voor asielzoekers vraagt om intensieve aandacht voor de verbinding tussen de opvang en de omliggende wijk. We zetten een Buurtverbinder Opvang in die de schakel vormt tussen omwonenden, lokale organisaties, de gemeente  en (bewoners en begeleiding van de) opvanglocatie. De buurtverbinder is dichtbij in de wijk en is aanspreekbaar voor omwonenden ook met vragen over sociale veiligheid. De buurtverbinder stimuleert en organiseert ontmoeting en lokale initiatieven. Hiermee werken we  aan sociale samenhang en sociale veiligheid, wederzijds begrip en een goede en veilige inbedding van de opvanglocatie in de buurt. We zorgen dat de buurtverbinder rechtstreeks in contact staat met medewerkers van de gemeente die zich bezig houden met openbare orde en veiligheid. De lasten worden in 2027 tot en met 2029 opgenomen.

Dekkingsvoorstel Buurtverbinder Opvang, incidenteel voordeel € 105.000

Voorgesteld wordt de lasten voor de Buurtverbinder Opvang te dekken door een onttrekking aan de reserve opvang aandachtsgroepen. De onttrekking van € 105.000 vindt plaats in 2027 tot en met 2029.

Volkshuisvestingsplan en Wet betaalbare huur, structureel nadeel 2027 € 100.000

Landelijk en regionaal is het realiseren van de woonopgave een grote uitdaging. De uitvoering van wettelijke taken op het gebied van volkshuisvesting nemen toe voor de gemeente. Voorbeelden hiervan zijn het volkshuisvestingsprogramma, Wet versterking regie volkshuisvesting en de Wet betaalbare huur. Om de ambities van dit college te realiseren en daarnaast de wettelijke uitvoerende taken, zoals de wet betaalbare huur, uit te blijven kunnen voeren extra inzet nodig. Zo kunnen we blijven zorgen voor meer passende woningen voor starters, gezinnen, mensen met een laag of middeninkomen, ouderen en mensen die zorg nodig hebben.

Gebiedsontwikkeling 't Groot Clooster en Havenkwartier, incidenteel nadeel 2027 € 335.000

Voor de voorbereidingsfase van het project is in 2026 in fase II incidenteel € 335.000 beschikbaar gesteld. De voorbereiding loopt verder door in 2027; voorgesteld wordt hiervoor inde begroting 2027 € 335.000 incidenteel beschikbaar te stellen om het mogelijk te maken het project verder uit te werken.

Dekkingsvoorstel voorbereiding 't Groot Clooster en Havenkwartier, incidenteel voordeel 2027 € 335.000

't Groot Clooster is gedefinieerd als één van de grote projecten waarbij de algemene reserve betrokken wordt. Voorgesteld wordt daarom het incidenteel voorbereidingsbudget te dekken door een onttrekking aan de algemene reserve. Hiermee wordt project- en personele continuïteit geborgd waarvoor het voorbereidingskrediet budgettair neutraal in de begroting opgenomen.

Autonome ontwikkelingen

Autonome ontwikkelingen vloeien voort uit eerdere beleidskeuzes. De tabel met autonome ontwikkelingen hierna omvat de bijstellingen die zijn ontstaan na vaststelling van de kadernota.

Hierna wordt ingegaan op de posten uit de autonome ontwikkelingen.

Dividend, structureel nadeel 2027 € 173.000

Het dividend Meerlanden daalt structureel door de verkoop van het transitie-aandeel. Dit is gebaseerd op de wijziging van de kapitaalstructuur Meerlanden waar de raad in 2021 mee akkoord is gegaan. Het transitie-aandeel van € 1,4 miljoen wordt door Meerlanden vanaf 2026 met 20% per jaar afgelost. Hierdoor ontvangt Heemstede minder dividend vanaf 2027. Hier tegenover staat dat meer dividend van Stedin wordt ontvangen vanaf 2028. Dit wordt ingeschat op basis van het overzicht prudent en terughoudend ramen van Stedin.

GR DIT, structureel nadeel 2027 € 97.000

Applicatiebeheerders komen in dienst van de GR DIT en worden vervolgens ingezet voor beide gemeenten en verdeelt volgens de inwonersverhouding over Heemstede en Bloemendaal. Omdat één medewerker later is overgegaan naar de GR DIT stijgen de lasten voor Heemstede met €  54.000. Het restant wordt veroorzaakt door de stijging van lasten van applicaties.

Bruggen en beschoeiingen, structureel nadeel 2027 € 446.000

In het 4e kwartaal 2026 wordt door de raad het meerjarenonderhoudsplan (MJOP) "Beheerplan Civiele Constructies en Oeververdedigingen 2027-2030" vastgesteld gebaseerd op het onderhoudsniveau "basis". Een MJOP is verplicht wanneer een onderhoudsvoorziening groot onderhoud is ingesteld. De lasten voor de voorziening groot onderhoud stijgen structureel met € 200.000. Daarnaast stijgen de klein onderhoudslasten met structureel € 246.000. Om het vastgestelde niveau te handhaven zijn daarom meer middelen noodzakelijk. Dit probleem speelt ook landelijk: veel infrastructuur is zo'n 50 à 60 jaar oud en eerder toe aan (meer) groot onderhoud. Dit komt omdat infrastructuur belast wordt met steeds zwaarder verkeer maar ook omdat er sprake is van toegenomen veiligheids- en duurzaamheidseisen.

Veiligheid en onderhoud sportvelden, structureel nadeel 2027 € 65.000

De gronden van sportverenigingen zijn niet allemaal eigendom van de gemeente. Op grond van de bijzondere verordening structurele subsidies Sport kunnen stichtingen die een binnensportaccommodatie in eigendom hebben voor maximaal 50% gesubsidieerd worden in de onderhoudslasten en tevens kunnen stichtingen die een accommodatie voor veldsport in eigendom hebben voor maximaal 80% gesubsidieerd worden in de onderhoudslasten van de betreffende accommodatie en de rente en afschrijving van geldleningen. De basis hiervoor is een onderhoudsbegroting van de sportstichting.

Afvalstoffenheffing, structureel nadeel 2027 € 96.000

De afvalstoffenheffing is 100% kostendekkend, alle lasten worden doorberekend in de heffing. De heffing 2027 wordt omlaag bijgesteld in 2027 om aan te sluiten bij de begrote lasten. De lasten zijn al bijgesteld in de kadernota. De heffing wordt in de begroting bijgesteld. Dat is een nadeel in 2027. Vanaf 2028 ontstaat een voordeel op afval omdat de kapitaallasten van het nieuwe afvalsysteem worden betrokken bij de opgebouwde voorziening afvalstoffenheffing.

Tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid (CDOKE), structureel nadeel 2027 € 71.000

Deze regeling betrof voorheen een specifieke uitkering (Sisa) maar is vanaf 2026 toegevoegd aan het  gemeentefonds. De baten in het gemeentefonds zijn al eerder geraamd. Met deze wijziging wordt het budget voor CDOKE gelijk geraamd aan het bedrag dat daar in het gemeentefonds voor beschikbaar is gesteld. Dit leidt tot een structureel nadeel van € 71.000. Het totaal budget voor CDOKE is € 980.000 structureel.

Rioolheffing, structureel nadeel 2027 € 67.000

De rioolheffing is 100% kostendekkend, alle lasten worden doorberekend in de heffing. De lasten zijn al aangepast bij de kadernota. De aanpassing van de heffing aan de werkelijke lasten in de begroting leidt tot een nadeel.

Indexering, structureel voordeel vanaf 2027 € 214.000

In de kadernota 2027-2030 is besloten 2027 beperkt te indexeren (loon-prijsindexatie) en het restantbedrag structureel te laten vrijvallen. In de meicirculaire gemeentefonds 2026 is een nabetaling voor de loon-prijsindexatie 2027 ontvangen van € 214.000. Dit bedrag valt overeenkomstig het uitgangspunt uit de kadernota 2027-2030 vrij en leidt tot een structureel voordeel.

Investeringen, structureel voordeel 2027 € 359.000

Dit voordeel in de kapitaallasten ontstaat voor afgerond € 150.000 in de begrote rentelasten. Er is kritisch gekeken naar de mogelijke uitvoering van het investeringsprogramma 2027-2030 waarbij rekening wordt gehouden met de financiering gespreid over deze periode (zie toelichting onder het kopje "dekkingsmogelijkheden"). Het restant ontstaat omdat bij de investering in informatiebeveiliging in de kadernota uit was gegaan van een te hoge afschrijvingslast. In het bijlagenboek zijn de investeringen gedetailleerd opgenomen,

Salarislasten, structureel voordeel in 2027 € 101.000

Door autonome ontwikkelingen binnen de salarissen en het bekostigen van salarislasten uit ontvangen subsidies zoals CDOKE ontstaat een voordeel op de salarissen van structureel € 101.000.

Vooruitblik

Een aantal maatschappelijke opgaven en ambities met bijbehorende financiële consequenties/ontwikkelingen is nog niet in deze begroting verwerkt omdat er nog geen besluit is genomen of omdat de ontwikkeling nog niet volledig gekwantificeerd kan worden. Het college handelt waar mogelijk actief op deze onderwerpen en gaat daar in 2026 en begin 2027 dieper op in door het ontwikkelen van de "financiële 10-jaren doorkijk" die in het coalitie-akkoord is opgenomen. De doelstelling van deze financiële 10-jaren doorkijk is dat Heemstede zich kan ontwikkelen als duurzame, daadkrachtige sociale regie/ontwikkelgemeente, die prioriteiten in opgaven stelt waarvoor we actief investeringskracht ontwikkelen en gericht inzetten, en dat we financieel gezond blijven.
Hieronder volgt eerst een nog niet volledige opsomming van de onderwerpen waarna er dieper op wordt ingegaan:

• Jeugdzorg;
• Jeugdgezondheidszorg;
• Verbouwing raadzaal en publiekshal;
• 't Groot Clooster en Havenkwartier;
• Water, riool en klimaat plan;
• Herijking gemeentefonds;
• Zwembad en sportpark Johan Neeskens;
• Integraal huisvestingsplan onderwijs (IHP);
• Organisatie-ontwikkeling;
• Financiële 10-jaren doorkijk.

Jeugdzorg (pm)

De wet verbetering beschikbaarheid jeugdzorg verplicht gemeenten om per 1 januari 2027 specialistische jeugdhulp regionaal te organiseren via een gemeenschappelijke regeling (GR). De GR Jeugdregio Zuid-Kennemerland IJmond is momenteel in oprichting. Naast de inrichting van de governance is ook de organisatorische omvang van de GR van belang. Deze capaciteit binnen de GR is nodig voor de regionale uitvoering van de jeugdhulptaken waaronder uitvoering en contractmanagement. Daarnaast zullen er ook kosten voor huisvesting, software en administratie benodigd zijn. De financiële impact voor Heemstede is bij het opstellen van de begroting 2027 nog niet bekend. Aan het inrichtingsplan wordt momenteel nog gewerkt. Over de definitieve oprichting van de GR, inclusief financiële uitwerking, zal de raad apart een voorstel ter besluitvorming worden voorgelegd.
Naast de oprichting van de GR wordt momenteel in de regio onderzocht of en hoe de apart ingekochte jeugdzorg (maatwerk) door de individuele gemeenten kan worden toegevoegd aan de lumpsumfinanciering. Op dit moment is daar nog geen besluit over genomen. Op zijn vroegst zal dit vanaf 2028 tot financiële consequenties kunnen leiden.

Jeugdgezondheidszorg (JGZ)

Er is sprake van een structureel financieel tekort bij de jeugdgezondheidszorg voor 4 tot 18- jarigen. Deze wettelijke taak is ondergebracht bij de Veiligheidsregio Kennemerland (VRK). Uit onderzoek blijkt dat de formatie al jaren hetzelfde is, terwijl het takenpakket geleidelijk is uitgebreid. De uitvoering van de taken staat hierdoor onder druk. Het Algemeen Bestuur (AB) van de VRK heeft daarom ingestemd met een verhoging van de gemeentelijke bijdragen. Voor Heemstede gaat het om een verhoging van ca. € 60.000. In een raadsinformatiebericht is de problematiek uitgebreider toegelicht en op een later tijdstip wordt het besluit van het AB via de zienswijze procedure aan u voorgelegd. De financiële consequenties zijn nog niet in de gemeentebegroting voor 2027 verwerkt.

Verbouwing raadzaal en publiekshal

We hebben de afgelopen periode ervaren dat onder andere de techniek in de raadzaal onvoldoende functioneert en niet meer past bij de huidige tijd. Ook dient de publiekshal aangepast te worden om privacy voldoende te kunnen waarborgen en om te voldoen aan de juiste arbeidsomstandigheden. Op 5 februari 2026 heeft de raad een aantal scenario’s gekozen dat verder wordt uitgewerkt. De uitgewerkte scenario’s en financiële impact worden naar verwachting eind 2026 ter besluitvorming voorgelegd en zijn daarom nog niet in deze begroting opgenomen.
In het oorspronkelijke plan werd uitgegaan van 60% meubilair en (audiovisuele) apparatuur (afschrijving 10 jaar) en 40% verbouwingskosten. (afschrijving 25 jaar). In programma 9 Raad wordt een bandbreedte genoemd van € 1,7 miljoen tot € 2,6 miljoen. Ter indicatie: bij een rente van 3,25% en een investering van € 2,0 miljoen zijn de gemiddelde kapitaallasten voor meubilair en apparatuur dan € 141.450 (1e jaar na aanschaf € 159.000) en voor de verbouwing € 45.500 (1e jaar na gereedkomen € 58.000).

't Groot Clooster en Havenkwartier

De volgende fase van 't Groot Clooster en het Havenkwartier wordt apart aan de raad voorgelegd. In december 2026 wordt de ontwerp-omgevingsplan 't Groot Clooster en ontwerp-omgevinsplan Havenkwartier voor zienswijze aan de raad voorgelegd met daarbij alle onderliggende stukken als onderbouwing; zoals de gebiedsvisie, de gebiedsagenda en de nota van uitgangspunten Havenkwartier, het participatieverslag en de financiële kaders. In kwartaal 2 van 2027 worden de definitieve omgevingsplannen en stukken vastgesteld.

Water, riool en klimaat plan

In 2027 wordt het nieuwe water, riool en klimaat plan aan de raad voorgelegd. Hierin worden alle kosten die samenhangen met riolering en klimaatadaptatie opgenomen die onderdeel zijn van de rioolheffing. Het plan wordt naar alle waarschijnlijkheid fors duurder door strengere eisen voor klimaat-adaptieve maatregelen en klimaatneutrale werkzaamheden. Op dit moment vindt inspectie van riolering plaats. De uitkomst hiervan heeft grote invloed op de lasten en daarom is het nu niet mogelijk aan te geven wat de stijging zal zijn.
Omdat alle lasten die samenhangen met riolering worden doorberekend aan de inwoners via de rioolheffing is dit voor de gemeente budgettair neutraal maar verhoogt het de inwonerslasten. De doorberekening in de rioolheffing kan pas vanaf 2028 plaats vinden omdat de belastingverordeningen 2027 in december 2026 wettelijk verplicht zijn vastgesteld.

Herijking gemeentefonds

De herijking van het gemeentefonds (zie ook onder "begrotingscirculaire Provincie") kan voor Heemstede leiden tot een korting op het gemeentefonds van € 2 miljoen. Hierover is nog geen duidelijkheid. In de begroting wordt er daarom geen rekening mee gehouden.

Zwembad en sportpark Johan Neeskens

In overleg met verenigingen, inwoners en andere gebruikers gaan we in 2027 verder met opstellen van een scenario voor een nieuw zwembad en een (minimale) herindeling van het Johan Neeskens sportpark. Medio 2028 wordt het scenario inclusief financieel voorstel voorgelegd aan de raad.

Integraal Huisvestingsplan onderwijs (IHP)

Het IHP is onderdeel van het investeringsprogramma. Het investeringsprogramma loopt gelijk aan de begroting van 2027 tot en met 2030. Ook na 2030 zijn er IHP projecten die nu buiten de scope vallen. De lasten na 2030 worden meegenomen in de financiële 10-jaren doorkijk.

Organisatie-ontwikkeling

De gemeente Heemstede verandert in een ontwikkelgemeente. De organisatie moet passen bij de opgaven/ambities. Het kan noodzakelijk zijn hiervoor middelen beschikbaar te stellen.

Financiële 10-jaren doorkijk

In het coalitie-akkoord heeft het college aangegeven dat er een financiële planning nodig is die verder kijkt dan de wettelijke verplichte scope van de begroting van 4 jaar (2027-2030). Passend bij financieel duurzaam begroten wordt vooruit gekeken naar de periode 2027-2037 waarbij ook de financiële weerbaarheid wordt betrokken. De financiële 10-jaren prognose wordt in samenwerking met een extern adviesbureau opgesteld. Rekening houdend met de uitkomst stelt het college voor op welke wijze financieel verantwoord invulling kan worden gegeven aan de maatschappelijke opgaven en de afspraken uit het coalitie-akkoord. De raad wordt hierin actief meegenomen. Deze vooruitblik wordt betrokken bij de kadernota 2028-2031.
De onderwerpen uit deze vooruitblik worden zo goed als mogelijk meegenomen. Het college anticipeert nu al op ontwikkelingen in bijvoorbeeld de jeugdzorg. Ter (gedeeltelijke) dekking van de ontwikkelingen in de jeugdzorg zijn enkele stelposten uit het gemeentefonds beschikbaar die al eerder zijn gelieerd aan het sociaal domein. Deze stelposten heeft het college nu niet ingezet in verband met het prudent begroten. Omdat het onzeker is of de uitkomsten van de commissie van Ark 2 (verwacht begin 2027) dekking bieden voor de kostenontwikkeling van jeugdzorg in de toekomst ondervangt het college dit deels door het beschikbaar houden van de volgende structurele stelposten:

Stelpost WMO gemeentefonds

Vanaf 2026 is er een bedrag toegevoegd aan het gemeentefonds ter demping van de terugval van het gemeentefonds. Deze toevoeging is gekoppeld aan het sociaal domein en het bedrag is gereserveerd als stelpost ter dekking van de WMO huishoudelijke ondersteuning in verband met de herindicaties en de aanbesteding 2026. Naar verwachting is dit bedrag niet nodig voor de WMO. Voorgesteld wordt deze stelpost beschikbaar te houden voor de nu nog niet kwantificeerbare ontwikkelingen in de lasten van jeugd. De stelpost betreft in 2027 en 2028 respectievelijk  € 386.000 en € 388.000,en vanaf 2029 € 401.000 structureel.

Stelpost WMO demografie

Voor indexatie demografie is er vanaf 2030 € 103.000 structureel beschikbaar. Ook hiervan wordt voorgesteld deze stelpost beschikbaar te houden voor de niet kwantificeerbare ontwikkelingen in de lasten van jeugd.