Bestuurlijke hoofdlijn

Voor u ligt de eerste begroting van een nieuw college.  In juni dit jaar is er een coalitieakkoord door D66, de Heemsteedse VVD en PRO Heemstede gesloten.

Dit  akkoord bouwt verder op beleid, plannen en visies die  de afgelopen jaren samen met de raad zijn gemaakt. Het college gaat de komende vier jaar samen aan de slag om verder te bouwen aan een toekomstbestendig Heemstede. Waar we onze omgeving zo hebben ingericht dat we met hitte, droogte en wateroverlast kunnen omgaan. Waar we minder afhankelijk van energie van ver weg zijn en van prijzen waar we geen invloed op hebben. Waar we voorbereid zijn op grootschalige incidenten en minimaal 72 uur samen voor elkaar kunnen zorgen in geval van nood. Waar onze inwoners, jong en oud, op ondersteuning kunnen rekenen van elkaar of van de gemeente als ze dat nodig hebben. Waar voldoende passende woonplekken zijn voor onze inwoners. Waar we financieel gezond zijn en blijven.

Fundamenten voor de toekomst

We staan als gemeente, centraal in een regio in ontwikkeling, voor grote opgaves. We leven in een veranderende wereld, die van ons vraagt na te denken hoe we een gezonde, stabiele  en veilige toekomst voor onze inwoners, verenigingen en bedrijven behouden. Daar horen stevige regie, duidelijke keuzes en een gezonde financiële toekomst onlosmakelijk bij.
Daarom werken wij de komende vier jaar samen met de raad, inwoners, vrijwilligers en ondernemers  aan de uitwerking en uitvoering van onze opgaven en ambities.  Dat betekent bestaande afspraken specifiek maken en nakomen, nieuwe resultaten behalen en beleid regelmatig bekijken en verbeteren als dat nodig is. Dat betekent toekomstgericht aan de slag, waarbij we naar elkaar om blijven kijken, bouwen aan onze samenleving die we willen zijn en met daadkracht keuzes maken waar nodig.

Samen bouwen

We werken verder aan onze ingezette koers en houden  het voorzieningenniveau op peil net als voorgaande jaren.  We gaan spoedig aan de slag  om de opgaven en ambities onder elkaar te zetten en een steviger financieel fundament te ontwikkelen om onze opgaves te realiseren. Waar we de afgelopen jaren de eerste, flinke stappen al voor gezet hebben: de transformatie van ’t Groot Clooster; de herinrichting van ons sportpark Johan Neeskens en nieuwbouw van het zwembad; het verduurzamen van onze leefomgeving, zodat we klimaatadaptief en weerbaar zijn; de verbouwing van onze  scholen; het moderniseren van onze raadzaal en publiekshal als  hart van onze lokale democratie; het bestendigen van de jeugdzorg en ondersteuning aan ouderen en mensen met een beperking en de opvang en huisvesting van mensen die vluchten voor oorlog en geweld.
Het coalitieakkoord, de begroting 2027-2030 en het uitvoeringsprogramma van het college zijn de eerste bouwstenen van een toekomstbestendig  fundament. We gaan samen financiële keuzes maken om vanuit een flinke algemene reserve financiële ontwikkelkracht te formeren binnen een strategische (financieel) meerjarenperspectief. Dit starten we in het najaar van 2026. Het gesprek dat hieruit volgt en we met uw raad en onze inwoners over onze opgaven en on ambitieniveau willen voeren, helpt bij de financiële keuzes voor een Heemstede van over 10 jaar.  Zo werken we, stap voor stap, met u aan een sociaal, weerbaar, duurzaam en financieel gezond Heemstede dat actief aan een fijnere toekomst voor onze inwoners werkt.

Toekomstgericht

De afgelopen hete zomer, waarin hitterecords wederom verbroken werden en toenemende droogte een steeds groter probleem is, laat zien dat we hittestress voor mens, dier en omgeving moeten prioriteren en bestrijden. Klimaatadaptief worden, én blijven,  is een belangrijke opgave. We gaan verder inzetten op het verstandig omgaan met onze water- en energievoorraad en hoe we onze energie duurzaam kunnen opwekken, zodat we minder afhankelijk zijn van anderen. Onze schoolgebouwen gaan we naar het voorbeeld van de Nicolaas Beetsschool verder verduurzamen, zodat ook op hete dagen onze scholen een fijne plek om te leren en spelen zijn.  We behouden voldoende groen om ons dorp leefbaar te houden met ruimte voor spelen, ontmoeten en bewegen.. We zetten verder in op duurzame mobiliteit. Het college is hierin de aanjager zijn en geeft samen met raad en inwoners uitvoering aan dat wat nodig is.
Toenemende internationale spanningen en conflicten hebben ook op onze lokale leefomgeving impact. Waar zijn we op voorbereid? We zullen het echt samen moeten doen en dat vraagt om een weerbare samenleving. De veiligheid van onze gemeenschap hangt voor het overgrote deel af van de zelfredzaamheid en samenredzaamheid van inwoners en ondernemers bij grote incidenten, zoals stroomuitval, cyberaanvallen of wateroverlast. We zijn aan de slag met het informeren van onze inwoners en ondernemers, investeren in bewustwording en gaan steunpunten in ons dorp inrichten. We gaan wijknetwerken bouwen en zorgen dat we in geval van nood elkaar helpen. De toename aan internationale conflicten brengt ook de blijvende instroom van mensen die vluchten voor oorlog en geweld op te vangen. Heemstede neemt hierin blijvend haar verantwoordelijkheid. We zorgen voor humane opvang en integratie van mensen die gevlucht zijn.

Energietransitie: klimaat adaptief en weerbaar

De energietransitie is voor ons niet alleen een klimaatopgave, maar ook een weerbaarheidsopgave. Elke woning die minder aardgas nodig heeft en elk zonnepaneel op een Heemsteeds dak maakt ons minder afhankelijk van energie van ver weg en van prijzen waar we geen invloed op hebben. Met het warmteprogramma leggen we vast hoe onze wijken stap voor stap van het aardgas af kunnen, in een tempo dat inwoners kunnen volgen en  op een manier die past bij onze inwoners. Zo anticiperen we samen op de effecten van klimaatverandering, verlagen we de kwetsbaarheid van onze inwoners en ons dorp bij stroomuitval en energieschokken, en houden we de energierekening van  inwoners op termijn beheersbaar.
Daarbij lopen we, net als in de regio,  in Heemstede tegen een grens aan: het elektriciteitsnet zit vol. Sinds 2023 staan grootverbruikers op een wachtlijst. Sinds de zomer van 2026 geldt dat ook voor huishoudens en kleine ondernemers die een zwaardere aansluiting nodig hebben. Uitbreiding van het net laat, naar verwachting,  tot 2031 op zich wachten. Dat raakt onze woningbouw, onze scholen, ons sportpark en het tempo van het warmteprogramma. We kunnen dat niet alleen aan de netbeheerder overlaten. We willen als gemeente de partij zijn die vraag en aanbod in ons dorp in kaart heeft en actief bij elkaar brengt. We houden de energietransitie in beweging, ook in de jaren dat het net nog niet meegroeit. Zonder deze beweging, kunnen we onze opgaves, zoals bijvoorbeeld binnen ’t Groot Clooster, niet of nauwelijks realiseren.

De basis op orde: goede, bereikbare voorzieningen voor iedereen

We sturen op het behoud van een goed voorzieningen- en onderhoudsniveau. Dit vergt ook dit jaar investeringen om onze openbare ruimte veilig en toegankelijk te houden. Denk hierbij aan de benodigde investering in onze bruggen en beschoeiingen. Voorzieningen als de bibliotheek, Plein 1, ons historische  groen en welzijnswerk willen we behouden. We gaan verder met de herinrichting van het Sportpark Johan Neeskens en investeren in ruimte om te sporten en recreëren. We willen een zwembad behouden in Heemstede, passend bij de behoeftes van onze inwoners.
Lokale democratie dragen we hoog in het vaandel. Lokale democratie en participatie vragen altijd om maatwerk, flexibiliteit en ontwikkeling op basis van behoeftes uit de samenleving en ervaringen die we opdoen. Een goed functionerende en toegankelijke raadzaal en publiekshal dragen hieraan bij en vragen na bijna 20 jaar om modernisering.

Wonen in de toekomst

Samen met ontwikkelaars, woningbouwcorporaties en onze inwoners  bouwen we verder aan de woningvoorraad.. Woningen die  passen bij behoeftes van onze inwoners, jong en oud,  waarbij we doorstroming bevorderen en inzetten op betaalbare woningen.  Door wonen en zorg meer ruimte te geven, organiseren we dat inwoners  met een zorgvraag langer thuis kunnen blijven wonen. Het op te stellen volkshuisvestingsprogramma vormt hiervoor een beleidsmatig fundament.

Ontwikkelgebieden

Twee gebieden in onze gemeente zijn aangewezen als ontwikkelgebieden: ’t Groot Clooster en het gebied Manpad. We willen het gebied ’t Groot Clooster met daarbinnen het Havenkwartier, transformeren naar een gebied waarin wonen, zorg, recreëren, sporten, en groen samenkomen. Als we blijvend regie willen voeren in dit gebied vraagt dit investeringen van ons als gemeente: zowel financieel als organisatorisch. Het besluit van de raad over de gebiedsvisie en de vertaling daarvan in het omgevingsplan zijn geen eindpunt, maar het begin van de daadwerkelijke transformatie. Regie voeren betekent dat we als gemeente niet afwachten wat eigenaren en ontwikkelaars ons aanbieden, maar zelf sturen op het resultaat. We kiezen daarbij voor een gerichte strategie: actief op de sleutelposities, faciliterend op de rest. Dit vraagt in 2027 om projectcapaciteit en om financiële ruimte, en dat is de investering die we nu in de projectcontinuïteit doen.
De gebiedsontwikkeling van Manpad gaat een volgende  fase in. Binnen het plangebied worden 149 woningen gerealiseerd, waarvan 30% sociale huur en 36% betaalbare koop, passend binnen de door de raad vastgestelde kaders.
Zo  bouwen we niet alleen aan nieuwe woningen, maar tegelijk aan  gemeenschap waar we naar elkaar om kijken en samen leven. Wonen, zorg, verkeer, groen, recreëren en sporten gaan hand in hand.

Mobiliteit, bereikbaarheid en verkeersveiligheid

We streven naar een goed bereikbaar en veilig Heemstede met een leefbare, groene openbare ruimte. We geven we prioriteit aan een goede oversteekbaarheid van wegen voor voetgangers, fietsers en lokaal verkeer en beperken we de overlast van regionaal verkeer waar mogelijk. Samen met regionale partners werken we aan een betere bereikbaarheid van de kust en stimuleren we het gebruik van duurzame vervoersalternatieven. Een uitwerking hiervan volgt in de Mobiliteitsvisie Heemstede waarbij we het STOMP-principe hanteren. We richten ons vanuit veiligheid specifiek op het verbeteren van oversteekplaatsen bij scholen, langs fietsroutes en bij publieke voorzieningen.

Erfgoed behouden, beschermen en benutten

Ons erfgoed bepaalt mede het karakter van Heemstede. Dit behouden en versterken we. Het erfgoed van Heemstede is op enkele plekken beschermd als rijks-, provinciaal of gemeentelijk monument. Om de balans te bewaren tussen behoud en nieuwe ontwikkelingen zijn in de erfgoedvisie tevens nieuwe beschermingsvormen opgenomen om ons erfgoed te behouden voor de toekomst. In 2027 gaan we verder met het implementeren van de erfgoedvisie. Het streven blijft erfgoed niet alleen te behouden en te beschermen, maar ook te benutten. Zo blijft Heemstede de plaats waar het fijn wonen is, voor huidige en toekomstige generaties.

Samen leven in een inclusieve samenleving

Woningen en straten bouwen geen gemeenschappen; dat doen we met elkaar. We blijven oog  houden voor iedereen en blijven zorgen voor onze inwoners, in onze gemeenschap, jong en oud, die extra ondersteuning en zorg nodig hebben. We verwelkomen vluchtelingen en nieuwe Heemstedenaren die vluchten voor oorlog en geweld met open armen en bieden hen een veilig onderdak en een plek in onze gemeenschap voor zolang dat nodig is.
Door de toenemende vergrijzing zien we een blijvende stijging van aantal inwoners die hulp nodig hebben. Tegelijk wordt het aantal mensen die deze hulp kunnen bieden ook schaarser (dubbele vergrijzing) en kampen we met forse personeelstekorten in de zorg.  Onze jongeren groeien op in een veeleisende en steeds complexer wordende wereld. We willen hen gezond en veilig laten opgroeien. We investeren in duurzame en innovatieve jeugdzorg. Dit doen we in regionaal verband. We zien echter ook dat kostenbeheersing en specifieker: zorgen dat de juiste middelen naar de juiste inwoners gaan, hier een ingewikkeld opgave is.  Dit vraagt van ons dat we blijvend inzetten op de beweging van zorg naar welzijn en preventie met onze partners in het veld: huisartsen, welzijnswerkers, verenigingen en vrijwilligers.
 In onze gemeente telt iedereen mee en werken we aan inclusie. Onze publieke ruimtes en voorzieningen zijn toegankelijk en sociaal veilig, zodat iedereen hier op een eigen manier kan deelnemen. Meedoen naar vermogen is voor ons een norm die we actief mogelijk maken. Om dit waar te maken, actualiseren we samen met inwoners het jeugdakkoord en de inclusie-agenda. Zo zorgen we samen dat niemand aan de zijlijn staat.

Daadkracht

Om verder te werken aan oplossingen voor de opgaves die we zien, en uitvoering te geven aan de plannen die we hebben, is het ontwikkelen van investeringsruimte nodig. Dit vraagt een daadkrachtig bestuur van college samen met de raad en een voorbereide organisatie. Dit vraagt om duidelijke keuzes en tijdige  lange termijn investeringen.
De keuze voor welke maatschappelijke opgaven we wanneer gaan invullen, willen we samen maken op basis van het dorp dat we over tien jaar willen zijn. En op basis van onze onderliggende waardes die wij gezamenlijk hebben: toekomstgericht, duurzaam, weerbaar, inclusief en daadkrachtig.  We gaan de voorzieningen die hierbij passen inzichtelijk maken, de organisatie die hierbij nodig is op kracht houden en de investeringen bepalen die we gaan doen. Samen hebben deze impact op onze financiële positie en op onze inwoners.

Een strategische (financieel) meerjarenperspectief met opgaven en ambities

We streven naar een duurzaam financieel gezond Heemstede met een perspectief van meerdere jaren, want binnen vier jaar zijn de grote opgaven niet af. Daarom is er is behoefte aan inzicht in de impact van deze investeringen op onze financiële gezondheid. We voorzien dat we de lijst van opgaven en ambities expliciet moeten maken en keuzes gaan maken voor het ontwikkelen van financiële investeringskracht vanuit ons eigen vermogen, zorgvuldig kijken naar de huidige investeringen en  beter financieel vooruitkijken. Ook het verhogen van de lasten voor inwoners of het prioriteren of faseren van plannen lijken we daarbij niet te kunnen ontlopen. We gaan met uw raad het gesprek hier over aan.
Om het benodigde inzicht te verwerven voeren we vanaf het najaar 2026 en voorjaar 2027 een onafhankelijk onderzoek uit. Hierbij wordt ook de mogelijke ruimte binnen de begroting onderzocht. Welke uitgaven kunnen beïnvloed worden binnen wettelijke taken, convenanttaken en autonome taken? Aan welke investeringsknoppen kunnen we draaien om de eventuele benodigde ruimte te creëren? We kijken hierbij verder dan de vierjarige cyclus die we normaliter bij een begroting hanteren en breder dan alleen naar de financiën.
De gemeenteraad wordt actief betrokken bij dit proces. Op basis van de uitkomsten bespreken we met uw raad verschillende scenario’s. We willen komen tot een breed gedragen koers voor een structureel sluitende begroting waar we wel de gewenste transformatie mee kunnen bereiken. Over het opgaven- en ambitieniveau willen we met de raad aan werken en ook met onze inwoners in gesprek. Dit zal betekenen dat we samen keuzes gaan maken.
Dit onderzoek willen we in het eerste kwartaal van 2027 afronden. Zodat we in de aanloop naar de kadernota 2028-2031 de resultaten hiervan en gesprekken met uw raad kunnen betrekken in onze keuzes voor een meerjarig investeringsprogramma
We realiseren ons dat we, ondanks rode cijfers in de toekomst, er financieel niet slecht voor staan. We hebben een flinke reserve en het tekort is te overzien. Zeker als we kijken naar vergelijkbare gemeenten in Nederland.  Het coalitieakkoord formuleert de opdracht om  de grote opgaves die op ons afkomen onderzoek te doen naar oplossingen om ook in de verdere toekomst financieel gezond te blijven.

Het jaar 2027: fundamenten voor uitvoering van het coalitieakkoord

Het college wil niet teveel afwijken van de vastgestelde kadernota en de raad verrassen. Tegelijk leggen we  ook de fundamenten   voor de uitvoering van het coalitieakkoord en de realisatie van maatschappelijke opgaven en  ambities de komende vier jaar.  Dit maakt dat we voor 2027 nu een aantal (financiële) keuzes voorstellen  waarover we met uw raad  in gesprek gaan.  
We hanteren hierbij een aantal financiële uitgangspunten. We houden ons aan de eisen die onze toezichthouder, de Provincie Noord-Holland, stelt, om te voorkomen dat we onder preventief toezicht komen. Daarnaast varen we (deels) op de adviezen die de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) hanteert ten aanzien van de begrotingen van gemeenten. Dit advies sluit niet in alles aan op de eisen vanuit onze toezichthouder. In dit spanningsveld dienen we keuzes te maken.
Dit betekent dat we voor 2027 en 2028 nu sluitende begrotingsjaren aanbieden; zonder gebruik te maken van (compensatie) stelposten. We zien de algemene reserve ook dit jaar stijgen en vinden het verantwoord om een deel hiervan in te zetten ter verbetering van het structureel begrotingsresultaat.  We hebben actief en creatief dekking gezocht voor de uitgaven die we doen.
We zien voor de jaren daarna een tekort ontstaan. Voor een groot deel van onze inkomsten zijn we afhankelijk van het Rijk. Er is echter, door wisselende landelijke koersen, voortdurend financiële onzekerheid voor gemeenten door het rijksbeleid. Meer stabiliteit vanuit het Rijk, bereiken we alleen als we gezamenlijk optrekken als gemeenten richting het Rijk. In de financiële hoofdlijn gaan we dieper in op de effecten van maatregelen uit het Rijk die een effect hebben op onze begroting en de adviezen van de VNG en de provincie.

Uitvoeringsprogramma van het college  

Het uitvoeringsprogramma van het college geeft meer inzicht in de opgaves die  de komende vier jaar  voor ons liggen en de wijze waarop we hiermee aan de slag gaan. Het opstellen van de begroting loopt  dit jaar parallel  met het vertalen van het coalitieakkoord in een uitvoeringsprogramma. Met het uitvoeringsprogramma stelt het college de werkagenda op waarmee we ook verantwoording af kunnen leggen aan de raad. We herijken na twee jaar en leveren ook een eindverantwoording af.
Het college wil haar uitvoeringsprogramma begin oktober aan uw raad aanbieden en hier vóór de behandeling van de begroting van 2027-2030 met u over in gesprek. Dit stelt de raad in de gelegenheid meer inzicht te krijgen in de planning en prioritering van dit college in relatie tot de keuzes die we maken voor 2027-2030 en de keuzes die we  en een voorlopige planning van grotere keuzes hebben in ons meerjarenperspectief en gewenst ambitieniveau.

Investeringen in 2027

Voor 2027 doen we, naast verwerking van autonome ontwikkelingen en aanpassingen op basis van de bespreking van de kadernota, een aantal investeringen. We zijn hier nu  terughoudend mee, tot de meerjarige doorkijk vastgesteld is en besproken met de gemeenteraad.

Verwerkte autonome ontwikkelingen

Er zijn ook een aantal autonome ontwikkelingen te benoemen, die gezien de aard van de ontwikkelingen verwerkt zijn in de begroting. Naast de reeds in de kadernota verwerkte autonome ontwikkelingen zijn er een aantal nieuwe. Daarnaast hebben we enkele speerpunten. We noemen ze hieronder kort, voor een uitgebreide toelichting verwijzen we u naar de financiële hoofdlijnen.
Sinds de kadernota,  is een forse investering in onze bruggen en beschoeiingen noodzakelijk gebleken om het basisniveau te handhaven.  Veel infrastructuur is zo'n 50 à 60 jaar oud en eerder toe aan (meer) groot onderhoud. Dit komt omdat infrastructuur belast wordt met steeds zwaarder verkeer, maar ook omdat er sprake is van toegenomen veiligheids- en duurzaamheidseisen. Dit leidt tot een toename in de kosten wat betreft het onderhoud. Dit is een onvoorziene, autonome ontwikkeling die fors op onze exploitatielasten drukt.  
De afvalstoffen- en rioolheffingen zijn nog  100% kostendekkend. Alle lasten worden doorberekend in de heffing. Dit betekent voor beide heffingen een nadeel. De stijgende kosten van afvalinzameling en -verwerking komen één op één terecht bij onze inwoners. Dat is niet houdbaar als we niets doen. Daarom zetten we in 2027 concrete stappen om de hoeveelheid restafval terug te dringen: minder restafval betekent minder stijgende verbrandingskosten en meer grondstoffen die waarde opleveren. Dit is geen keuze tussen duurzaamheid en betaalbaarheid; het is allebei. Een duurzaam Heemstede is op dit onderdeel ook het Heemstede met de laagst mogelijke afvalstoffenheffing.
We hebben een tegenvaller op de tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid (CDOKE),  door het vervallen van de specifiek uitkering (Spuk) hiervoor. Het dividend Meerlanden daalt structureel door de verkoop van het transitie-aandeel.  De lasten voor onze ICT stijgen ook. We doen een investering in het onderhoud van sportvelden.  

Speerpunten

We investeren in de projectcontinuïteit van ’t Groot Clooster in 2027. Eind 2026 zullen er na het participatietraject de volgende stappen gezet worden. In de tussentijd is het nodig om keuzes te maken, zodat we door kunnen werken aan deze opgave.  
Onze economie is meer dan ons winkelcentrum, al blijft dat het kloppend hart van het dorp. Met de economische visie geven we richting aan drie zaken die bij Heemstede passen. Zorginnovatie: zorg is onze grootste werkgever en de dubbele vergrijzing maakt dat we slimmer moeten organiseren, met wonen en zorg als verbindend thema. We behouden voorzieningen in ons dorp op loopafstand. Een vitale middenstand, met een centrum dat bereikbaar en aantrekkelijk blijft voor inwoners en voor bezoekers uit de regio. De visie geeft daarmee ook een economische onderlegger onder keuzes die we in de ruimtelijke ontwikkeling maken, bijvoorbeeld over werklocaties in het Havenkwartier.
Om de ambities van dit college op onze woonopgave te realiseren en daarnaast de wettelijke uitvoerende taken uit te blijven kunnen voeren extra inzet nodig. Zo kunnen we blijven zorgen voor meer passende woningen voor starters, gezinnen, mensen met een laag of middeninkomen, ouderen en mensen die zorg nodig hebben.  

De komst van een opvanglocatie voor asielzoekers vraagt om intensieve aandacht voor de verbinding tussen de opvang en de omliggende wijk. We zetten een Buurtverbinder Opvang in die de schakel vormt tussen omwonenden, lokale organisaties, de gemeente en (bewoners en begeleiding van de) opvanglocatie. De buurtverbinder is dichtbij in de wijk en is aanspreekbaar voor omwonenden ook met vragen over sociale veiligheid. De buurtverbinder stimuleert en organiseert ontmoeting en lokale initiatieven. Hiermee werken we  aan sociale samenhang en sociale veiligheid, wederzijds begrip en een goede en veilige inbedding van de opvanglocatie in de buurt. We zorgen dat de buurtverbinder rechtstreeks in contact staat met medewerkers van de gemeente die zich bezig houden met openbare orde en veiligheid.  

We investeren  in het onderhoud van sportvelden.  Er wordt daarnaast op twee onderdelen gekozen de nodige investering te doen om voorzieningen en personeel in de organisatie op orde te  houden.

Aan de slag

Het college ziet de begroting 2027-2030 als het startpunt voor het bouwen aan onze toekomst. We kijken er naar uit om samen met de raad, inwoners, vrijwilligers en ondernemers verder te werken aan een toekomstbestendige samenleving.
Het college van burgemeester en wethouders.